سنگال کشوری است که نسبت به سایر کشورهای آفریقایی از دموکراسی نسبی برخوردار است و از زمان استقلال تاکنون هیچ کودتایی را تجربه نکرده است. سنگال به دلیلی موقعیت جغرافیایی و نزدیکی به اروپا و همجواری با اقیانوس اطلس به عنوان دروازه غرب آفریقا از اهمیت ویژه ای برخوردار است. این کشور به عنوان مرکز سیاسی منطقه، یک کشور فعال در مجامع منطقه ای و بین المللی و سازمان ملل بوده و به عنوان میانجیگر در میان کشورهای آفریقای ایفاء نقش میکند. سنگال سه دوره عضو شورای امنیت ملل متحد (1969-1968؛ 1989-1988 و 2017-2016) بوده است. همچنین سنگال رئیس شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در سال 2018 و برخی سازمانهای بین المللی و نهادهای فرعی بوده است و خواستار کسب 2 کرسی برای آفریقا در شورای امنیت میباشد. سنگال عضو شماری از نهادهای منطقه ای است که اکوواس (جامعه اقتصادی کشورهای غرب آفریقا) یکی از مهمترین آنهاست. سیاست خارجی سنگال به همزیستی و احترام متقابل با کشورهای جهان استوار است و به دلیل اسلامیبودن و عضویت در OIC همکاری خوبی با کشورهای اسلامی و جهان اسلام دارد. سنگال در مسائل اسلامی همواره نقشی فراتر از پیشنهاد دهنده داشته و تسهیلگر امور بوده است. این کشور دارای قوای سه گانه قدرت براساس اصل تفکیک قوا میباشد.
جمهوری سنگال بر اساس قانون اساسی یک نظام لائیک تعریف شده است و رئیس جمهور با رأی مستقیم مردم و برای مدت 5 سال انتخاب میشود. آقای باسیروجمای فای در 24 مارس 2024 با 54/28% آرای مردم در دور نخست بر رقیب اصلی خود آمادو با از ائتلاف بنوبوک یاکار (35/79%) به پیروزی رسید. یک روز پس از انتخابات 2024 باسیرو فای رئیس جمهور منتخب، دوست و حامی خود عثمان سونکو که به دلیل داشتن پرونده قضایی قادر به نامزدی در انتخابات نبود را به عنوان نخست وزیر سنگال منصوب کرد. باسیرو فای تنها یک هفته پس از پیروزی در انتخابات هیئت وزرا مرکب از 24 وزیر و۴ وزیر مشاور را انتخاب است. استانداران 14 استان سنگال توسط رئیس جمهور انتخاب میشوند.
ساختار سیاسی این کشور بر اساس اصل تفکیک قوا استوار میباشد:
قوه مجریه:
جمهوری سنگال براساس قانون اساسی به عنوان یک نظام لائیک تعریف شده است و رئیس جمهور با رأی مستقیم مردم و برای مدت 5 سال انتخاب میشود. وی رئیس کابینه میباشد. پست نخست وزیری چندبار حذف و دوباره با نظر رئیس جمهور و تأیید مجلس شورای ملی احیا شده است و هم اکنون پست نخست وزیری وجود دارد و نخست وزیر پس از انتصاب از سوی رئیس جمهور، وزرا را تعیین و معرفی میکند که البته باید به تأیید رئیس جمهور برسد. استانداران 14 استان توسط رئیس جمهور انتخاب میشوند. از زمان استقلال سنگال از فرانسه در سال 1960 و به عبارتی در خلال 65 سال اخیر، بالغ بر 12دوره انتخابات ریاست جمهوری برگزار شده است. در خلال این 12 دوره، 5 نفر به عنوان رئیس جمهور شامل، سدار سنگور ۴ دوره، عبده دیوف ۳ دوره، عبدالله واد ۲ دوره و مکی سال ۲ دوره بر این کشور حکومت کرده اند. تا پیش از اصلاحات قانون اساسی در سال 2016 مدت دوره مأموریت رئیس جمهور 7سال و فقط برای یک دوره قابل تمدید بود. ولی با اصلاحات قانون اساسی در سال 2016 مدت دوره رئیس جمهور به 5 سال و قابل تمدید برای یک دوره 5 ساله دیگر در صورت آوردن رای تغییر پیدا کرد. بر همین اساس مکی سال عملا قادر به شرکت در انتخابات ریاست جمهوری نبود و خود بر اساس شرایط و تحولات کشور از نامزدی کناره گیری کرد و آقای آمادوبا نخست وزیر از سوی وی و حزبش، نامزد دوازدهمین دور انتخابات ریاست جمهور سنگال در سال 2024 شد. دوازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری سنگال در 25 فوریه ۲۰۲۴ برگزار شد که آقای بسیرو جمای فای نامزد حزب پاستف در دور اول با کسب بیش از 52 درصد در برابر آمادوبا نخست وزیر سابق به پیروزی رسید. بسیرو جمای فای پس از پیروزی در انتخابات، دوست و حامی اصلی خود در انتخابات و رهبر حزب پاستف ( عثمان سونکو) را به عنوان نخست وزیر انتخاب کرد. قابل ذکر آنکه هردو این شخصیت های سیاسی تا 11 روز قبل از انتخابات ریاست جمهوری در زندان بودند و با قانون عفو عمومی مکی سال برای زندانیان سیاسی از زندان آزاد شدند.
قوه مقننه:
مجلس ملی سنگال 165 کرسی دارد که 90 کرسی آن با انتخاب مستقیم مردم و با حداکثر آراء از مناطق مختلف انتخاب میشوند. تعداد 60 کرسی مختص نامزدهایی است که در قالب لیست های ملی و یا ائتلاف بین احزاب مختلف بالاترین آراء (استانی) را به خویش اختصاص داده اند و 15 کرسی باقیمانده نیز توسط سنگالیهای خارج از کشور انتخاب میشوند. پس از پیروزی آقای بسیرو جمای فای در انتخابات ریاست جمهوری در مرداد 1403 (آگوست 2024) وی مجلس را به دلیل عدم همراهی با دولت منحل و دستور برگزاری انتخابات زودهنگام پارلمانی در 17 نوامبر 2024 را صادر کرد. در این انتخابات حزب پاستف به رهبری عثمان سونکو موفق شد با اکثریت قاطع (130 کرسی از 165 کرسی) پیروز انتخابات شود. ائتلاف تاکو والو (TakkuWallu ) که سرلیست آن را مکی سال رئیس جمهور سابق به عهده داشت با کسب 17 کرسی جایگاه دوم را به خود اختصاص داد و بعد از آن ائتلاف صلح و شکوفایی (Diam akNjarign ) به رهبری آمادو با، نخست وزیر سابق با 6 کرسی جایگاه سوم را به خود اختصاص داد. ائتلاف سام سا کادو به رهبری بارتلمی دیاس، شهردار داکار نیز تواست 3 نماینده خود را راهی مجلس کند. الباقی کرسیها به نمایندگان احزاب مستقل رسید.
قوه قضائیه:
نظام قضائی در سنگال شامل دیوان عالی (مرکب از رئیس دیوان و 12 قاضی)، شورای قانون اساسی (مرکب از رئیس، نایب رئیس و 5 قاضی) و شورای عالی قضایی میباشد. قضات دیوان عالی توسط رئیس جمهور و به پیشنهاد شورای عالی قضایی انتخاب میشوند. در شورای قانون اساسی نیز از مجموع 7 قاضی، 5 تن به انتخاب رئیس جمهور و 2 تن به انتخاب رئیس مجلس تعیین میشوند. قضات معمولاً برای یک دوره 6 ساله انتخاب و هر دو سال، دو نفر از قضات با افراد جدید جایگزین میگردند.